Doodgewoon

Willem vd Hoed, La Scuola.nl

Spreken over de dood is spreken over onze kwetsbaarheid, dus over leven. Het is geen makkelijk onderwerp. We lopen er liever voor weg, maar dood gaan we allemaal.
In een kleine groep luisteren de deelnemers naar elkaars verhalen en stellen verdiepende vragen, zodat ze samen de dood met respect en op een natuurlijke ‘gewone’ wijze bespreekbaar maken.

“Spreken over de dood is spreken over het leven.”

Sterven hoort, net als geboren worden, bij het leven. Het is net zo alledaags. Het overkomt ons allemaal. Laten we ons overvallen als de tijd daar is, of krijgt het onderwerp al eerder een plaats in onze gesprekken en in ons leven?

“Per ommegaande kreeg ik een sms terug, waarin hij uitlegde dat we onze angst te sterven ‘doorgaans afweren met de dagelijkse routine en de vertrouwde rituelen en structuur van het eigen huis en vaste bezigheden’. Valt die weg, zoals op vakantie, dan zijn ‘zware nachten vol angst’ niet ongebruikelijk, wist hij als psychiater.” Fokke Obbema, Volkskrant, 22 september

• € gratis

• 9 november, 13.30 – 16.30 uur, Nootdorp (bij Delft)

• aanmelden met opgave naam, adres en telefoonnummer aub: lascuola@xs4all.nl

• begeleiding: Ria Pool Meeuwsen

La Scuola werkt samen met het landelijk platform Coalitie Van Betekenis tot het Einde. Organisaties die deze Coalitie hebben gevormd zijn: Agora, Humanistisch Verbond, Unie KBO, PCOB, Reliëf, Vilans, NPV en VPTZ. Deze Coalitie wil zich inzetten om bewuster om te gaan met de laatste levensfase. Eén van de mogelijkheden om dit spreken te bevorderen is het – breed in onze samenleving en verspreid over het hele land – organiseren van zogenaamde ‘dialoogbijeenkomsten’.

“Ieder mens krijgt te maken met verlies, en ieder mens wil er het liefst ver van blijven. Terwijl het onvermijdelijk is. Zelfs als het je nog niet is overkomen, ken je vast iemand met verlies of verdriet. Mensen hebben het er niet graag over, ze weten er niet mee om te gaan en ontwijken liever die buurvrouw die haar man verloor. Verdriet is in deze tijd sterk teruggedrongen in de beschermde omgeving van het gezin. We dragen het minder met elkaar. In mijn jeugd, in mijn Vlaamse geboortedorp Dudzele, werden om het uur de klokken geluid als iemand stierf, naast de voordeur werd een kruis genageld, de gordijnen gingen dicht en buren droegen de overledene zelf naar de kerk. Dat zie je niet meer; nu schudden mensen wel duizend anderen de hand, maar voelen niet meer die diepe verbondenheid.

Kinderen zouden hier op school les in moeten krijgen. Vraag jezelf af: wat zou deze persoon vanuit zijn verdriet aan mij te zeggen hebben. Het gaat niet om wat jij te zeggen hebt. Mensen met verdriet hebben maar één behoefte: dat iemand naar ze luistert, luistert én luistert. Ik zeg niet dat het makkelijk is: luisteren is verdraaid moeilijk, je moet je echt inhouden. Maar als je waarachtig naar hun verhaal luistert, kom je bij mensen binnen.”
Manu Keirse, klinisch psycholoog, Trouw 25.06.17 

Laten we ons leven bewerken nu we nog vitaal zijn. “Ik ga in op de vergelijking tussen beeldhouwkunst en levenskunst. De belangrijkste overeenkomst is dat het in beide gevallen om een scheppende en vormende activiteit gaat. Verschil is dat een levenskunstenaar die zichzelf bewerkt daarna anders in het leven staat. Het leven als kunstwerk verwijst niet naar een notie van voltooidheid, maar naar de kunst om open en vitaal in het leven te blijven staan.”
Joep Dohmen, Het leven als kunstwerk en in Trouw, De kunst van het sterven.

Lees meer over La Scuola in het webmenu onder ‘Over ons’.

illustratie: Willem van den Hoed
Meer lezen over Willem van den Hoed? Zijn werk maakt deel uit van Zin in kunst, een project van La Scuola met werk van o.a. Stef Bos en Jeroen Krabbé, waar kunst ons uitdaagt om niet te kijken naar wat de kunstenaar heeft bedoeld met zijn of haar werk, maar waar de kunst de kijker bevraagt: wat zijn jouw gedachten over dit werk en hoe leer jij jezelf daardoor beter kennen?